Het gitaarverhaal van Sevilla

Torres in Sevilla

Wikipedia noemt Antonio de Torres Jurado, geboren in Almería in 1817, als de belangrijkste gitaarbouwer die Spanje in de 19e eeuw had. Zijn eerste bouwperiode, van 1852 tot 1870, was in Sevilla, waar hij een atelier opende aan de Calle de Cerrajería, nummer 7, gedeeld met Manuel Soto y Solares. Hij maakte gitaren groter, met dunnere, lichtere klankborden en een symmetrische waaiervormige bracing. Wikipedia zegt dat zijn ontwerpen de eerste herkenbaar moderne klassieke gitaren opleverden.

Eén bouwer, twee soorten gitaar

Het Wikipedia-artikel over de flamencogitaar zegt dat luthiers zoals Torres gitaren maakten in uiteenlopende prijsklassen voor alle lagen van de Spaanse samenleving, en dat Torres geen onderscheid maakte tussen flamenco- en klassieke gitaren. De splitsing kwam later. De hedendaagse flamencogitaar is lichter dan haar klassieke nicht, met dunnere bovenbladen en een slagplaat, maar ze groeide uit dezelfde ateliers. Die gedeelde afkomst is het onthouden waard in een huis dat gitaren van beide soorten tentoonstelt.

Het eerste zangerscafé

Wikipedia's artikel over flamenco zegt dat Sevilla in 1881 zijn eerste café kreeg dat aan flamencocantores was gewijd, geopend door Silverio Franconetti, en dat de rivaliteit tussen zulke cafés heeft bijgedragen aan de vorming van de professionele zanger en de kunst zelf. Franconetti's eigen artikel geeft zijn data als 1831 tot 1889 en noemt hem de toonaangevende figuur van de Gouden Eeuw, de periode waarin de meeste palos werden gecreëerd en gedefinieerd. Een café van dat soort had net zo goed gitaristen als zangers nodig.

Niño Ricardo

Wikipedia geeft Niño Ricardo's geboorte als 11 juli 1904 in Sevilla. Het zegt dat hij in 1924 La Niña de los Peines begon te begeleiden en rond zijn twintigste onder zijn eigen naam begon op te nemen, en dat zijn stijl aanleiding gaf tot een school genaamd Ricardismo. Volgens hetzelfde artikel gaf hij les aan Paco de Lucía, Enrique de Melchor en Serranito, en een monument op de Plaza del Cristo de Burgos in Sevilla markeert zijn geboorteplaats.

Montoya en de sologitaar

Ramón Montoya, geboren in Madrid in 1879, vormde in 1912 een partnerschap met de zanger Antonio Chacón dat meer dan een decennium duurde. Wikipedia zegt dat hij een van de eersten was die de ondersteunende rol van de gitaar ter discussie stelde en als solo- of hoofdact in concerten optrad, en dat historici hem algemeen de eer geven voor het vestigen van de flamencogitaar in die rol. Zijn verhaal hoort naast dat van Sevilla, want het is wat een begeleidingsinstrument veranderde in een concertinstrument.

Paco de Lucía en wat volgde

Paco de Lucía werd geboren in Algeciras in 1947 en overleed in 2014. Wikipedia zegt dat hij van 1968 tot 1977 samenwerkte met de zanger Camarón de la Isla, dat het album Sólo quiero caminar van het sextet uit 1981 de Peruaanse cajón in de flamenco bracht, en dat hij in 2004 de Prins van Asturië-prijs in de Kunsten won. Zijn uitvoering van Rodrigo's Concierto de Aranjuez in 1991 droeg de flamencogitaar het klassieke repertoire binnen, ver verwijderd van het cafépodium.

Wat dit betekent voor één avond

Een show van een uur in een klein huis is de moderne nakomeling van dat cafépodium. De gitarist zet de toonaard en het ritme, antwoordt de zanger en drijft de danser aan, net zoals de spelers in Franconetti's tijd deden. Je hebt niets van deze geschiedenis nodig om van het uur te genieten, maar het verklaart waarom een huis in Sevilla een hele collectie aan het instrument kan wijden.

Lees verder: Basisprincipes van de flamencogitaar