Flamenco-woordenlijst

De drie kunsten

Drie woorden omvatten de kunsten: cante voor de zangtraditie, baile voor de dans, toque voor de kunst van de gitaar. Zowel de flamenco-erkenning van UNESCO als Wikipedia gebruiken ze. Veel palos worden zonder begeleiding gezongen, terwijl andere met gitaar zijn, en sommige worden gedanst terwijl andere dat niet zijn. UNESCO voegt eraan toe dat toque veel verder is gegroeid dan alleen begeleiden. Samen vormen de drie kunsten een voorstelling: een zanger, een danser en een gitarist, in welke verhouding de artiesten die avond ook kiezen.

Palo

Een palo is de stijl waarin een stuk is gegoten, elk met een eigen ritme, sfeer en traditie. Wikipedia's artikel over flamenco behandelt compás als het terugkerende ritme dat bij elke palo hoort. Drie palos zijn van belang voor een gitaarvoorstelling: alegrías, uit Cádiz, met een cyclus van twaalf tellen; bulerías, een snel twaalf-tellenritme uit Jerez; en siguiriyas, een stijl uit de cante jondo-familie over tragische thema's. Welke palos op een bepaalde avond verschijnen, is de beslissing van de artiesten, en geen enkele locatie kan er een beloven.

Compás en palmas

Compás is het slagpatroon dat zich herhaalt. Wikipedia zegt dat geen enkele andere westerse muziekstijl zo'n precieze interpretatie vraagt. Zonder gitarist kunnen palmas, dat wil zeggen handgeklap, of kloppen op een tafel de cyclus dragen. In een kleine ruimte zijn de palmas gemakkelijk te horen en gemakkelijk te volgen. Ze zijn geen versiering; ze zijn het ritme dat hoorbaar wordt gemaakt, en een goede luisteraar leert horen waar de cyclus keert.

De eigen termen van de gitaar

Falseta is het woord voor een korte melodie van de gitaar zelf, gespeeld tussen gezongen verzen door de tocaor. Rasgueado is strummen met uitwaartse tikken van de vingers van de rechterhand, picado is werk met afzonderlijke noten in toonladders, alzapúa is een duimtechniek en golpe is een percussieve tik op het klankblad. De golpeador is de slagplaat die het hout beschermt, en de cejilla is een capo, gewoonlijk gebruikt om de toonaard aan het bereik van de zanger aan te passen. Wikipedia's artikel over de flamencogitaar is de bron voor al deze termen.

Lees verder: Basisprincipes van de flamencogitaar

Cante jondo

Cante jondo is de categorie van het diepe lied, en Wikipedia plaatst siguiriyas daarin, en noemt de stijl diep en expressief, met teksten over tragische thema's zoals gevangenschap, dood, liefde en religie. De naam komt vaak ter sprake bij het praten over de meest serieuze liederen van flamenco. Een voorstelling hoeft er geen enkele te bevatten, en een programma dat van heldere palos naar diepe gaat, is een kwestie van het plan van de artiesten, niet van een regel.

Danswoorden

Een gedanste alegrías moet volgens Wikipedia zes delen bevatten: de salida, ofwel de entree; de paseo, ofwel de wandeling; de silencio, een stille passage die Wikipedia vergelijkt met een adagio in ballet; de castellana, een opgewekt deel; de zapateado, het voetenwerk; en een afsluitende bulerías. Als er een danser meedoet aan de voorstelling, kun je die delen mogelijk volgen met de woordenlijst in je hoofd.

Woorden op de deur en de muur

Calle betekent straat, plaza betekent plein en barrio betekent wijk, dus Barrio de Santa Cruz is de wijk Santa Cruz. La Casa de la Guitarra betekent het gitaarhuis, en de locatie beschrijft zichzelf als een cultureel centrum met een gitaarmuseum. Met deze paar woorden lees je de eigen pagina's van de locatie makkelijker en heb je een voorsprong op de inleiding die aan de voorstelling voorafgaat.